මහාමායා බුදු මැදුර

දෙව්රම් මහා විහාරය ආරම්භක කාලයේ පිවිසුම් දොරටුවෙහි ඉදිකර තිබූ දර්ශනිය වාහල්කඩ උපයෝගී කරගෙන මෙම මන්දිරය ඉදිකර තිබෙයි. මෙම මන්දිරයේ මුලින්ම තැන්පත් කර තිබුණේ ඉන්දියාවෙන් වැඩමවන ලද දෙව්රම් මහ වෙහෙරට අධිගෘහිත මාතෘදිව්‍ය රාජිණිය නම් වූ මහාමායා දේවියගේ ශෛලමය ප්‍රතිමාවයි. එම ප්‍රතිමාව දෙව්රම් වෙහෙරෙහි ඉදි වූ මාතෘ දිව්‍යරාජ මන්දිරය වෙත වැඩමවීමෙන් අනතුරුව තායිලන්තයෙන් වැඩමවන ලද ස්වර්ණාලේපිත බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ නමක් මෙහි තැම්පත් කර ඇත. ඒ අනුව දෙව්රම් වෙහෙරෙහි දක්නට ලැබෙන දෙවන බුද්ධ මන්දිරය මෙම මහාමායා බුද්ධ මන්දිරයයි. ඊට යාබදව නුග බෝ සෙවනේ නවග්‍රහයින් වෙනුවෙන් අවශ්‍ය අයෙකුට පුද පූජා පැවැත්වීම පිණිස නවග්‍රහ මණ්ඩලය තැන්පත් කර තිබේ.
 

දුටුගැමුණු දේව ප්‍රතිමාව

දුටුගැමුණු මහ රජතුමා යනු මේ රට එක්සේසත් කළ එමෙන්ම බුදු සමය වෙනුවෙන් අපරිමිත මෙහෙවරක් ඉටුකළ ශ්‍රේෂ්ඨ රජෙකි. මෙතුමාගේ ඔටුන්නෙහි සර්වඥධාතුන් වහන්සේලා වැඩ සිටි බව සඳහන් වෙයි. එම ධාතූන් වහන්සේ හා එම ධාතූන් වහන්සේ වැඩ සිටි ඉතා කුඩා රිදී කරඩුව දෙව්රම් වෙහෙරෙහි සර්වඥධාතූන් වහන්සේලා අතර වැඩ හිඳියි. එයට උපහාරයක් පිණිසත් දුටුගැමුණුවන් බෝසත් රජවරු මෙරට පහළවේවා යන අධිෂ්ඨානයෙනුත් දුටුගැමුණු දේව ප්‍රතිමාවක් දෙව්රම් මහා වෙහෙරෙහි ඉදිකර ඇත. සොළොස් මහා බ්‍රහ්ම දේව මන්දිරය ඉදිරිපිට දිව්‍යරම්‍ය මහ වෙහෙර දෙස නෙත් හෙළා සිටින ආකාරයට මෙම ප්‍රතිමාව නිර්මාණය කර තිබේ.

   

සොළොස් මහා බ්‍රහ්ම දේව මන්දිරය


ශ්‍රී සර්වඥධාතු මන්දිරයත් මහාමායා බුද්ධ මන්දිරයත් අතර පිහිටි දෙමහල් ගොඩනැගිල්ල සොළොස්මහා බ්‍රහ්ම දේව මන්දිරයයි. එහි පහත මාලය පුද පූජාවන් සකස් කිරීම සඳහා පහසුකම් සපයා ඇත. දෙපසින්ම පිවිසිය හැකි ඉහළ මාලයෙහි පොදු ආලින්දයකින් යුතු දේවාල රාශියකි. බෞද්ධයන් අතර තෙරුවන් සරණ ගිය බෝසත් දේව මණ්ඩලයක් හඳුන්වා දීමේ අරමුණින් මෙම දේව මන්දිරය ඉදිකර තිබේ. මෙම දේව මන්දිරය තුළ ඉදිකර ඇත්තේ තෙරුවන් සරණ ගිය බෞද්ධ දේව ප්‍රතිමා පමණකි.

 

මඩිහේ මහා නාහිමි ප්‍රතිමාව

ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා නිකායේ උත්තරීතර මහා නායක ධූරය හෙබ වූ අපවත් වී වදාළ පරම පූජනීය මඩිහේ මහා නා හිමියන්ගේ, දෙව්රම් වෙහෙර විවෘත කළ මොහොතේ දෙව්රම් වෙහෙරට වැඩම කළ අවස්ථාවේ වැඩ සිටි විශේෂ මණ්ඩපයෙහි එදා උන්වහන්සේ වැඩ සිටි ආකාරය නිරූපනය කෙරෙන ප්‍රතිමාවක් තැන්පත් කළේ උන්වහන්සේගෙන් මෙරටට ජාතියට ආගමට සිදු වූ මෙහෙයට උපහාර පිණිසම ය. එම ප්‍රතිමාව එසේ තැන්පත්ව තිබිය දී තායිලන්ත ජාතික දායක පිරිසකගේ විශේෂ දායකත්වයක් මත මඩිහේ මහා නාහිමියන්ගේ ජීවමාන ස්වරූපයේ පිළිරුවක් තායිලන්තයේ දී නිර්මාණය කර මෙරටට වැඩම වූහ. සැබෑවට ම මහා නාහිමියන් වැඩ වසති යැයි මෙම ප්‍රතිමාව දකින අයෙකුට සිත් වන තරමටම එම ප්‍රතිමාව විශේෂ තාක්ෂණික ක්‍රම උපයෝගි කරගෙන රබර් මිශ්‍රිත ප්ලාස්ටික් වර්ගයකින් තායිලන්තයේ දී නිර්මාණය කර තිබේ.

 

දෙව්රම් මහ වෙහෙර ත්‍රිපිටක ශිලා ලේඛනගත කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය සඳහා පුළුල් වීමේදී ඇති වූ අවශ්‍යතා මත පළමු ප්‍රතිමාව හා පීඨිකාව ඉවත් කිරීමට සිදු වූ අතර ශ්‍රී ධාතු මන්දිරයෙහි විශේෂ කුටියක් තුළ නව ප්‍රතිමාව ස්ථාපනය කොට බෞද්ධ ජනතාවගේ පූජෝපහාර පිණිස තැන්පත් කොට ඇත. මුල් මහ නාහිමි ප්‍රතිමාව දෙව්රම් වෙහෙරෙහි ඉදිවෙමින් පවතින මහා නා හිමි ප්‍රතිමා සංකීර්ණය තුළ තැන්පත් කෙරෙනු ඇත.

   

මෙත් බෝසත් ප්‍රතිමාව හා නා බෝධීන් වහන්සේලා

ශ්‍රී දෙව්රම් වෙහෙරෙහි සිරි සුමනා දම්සභා මණ්ඩපයත් බුද්ධ මන්දිරයත් අතර මෙත් බෝසත් ප්‍රතිමාවක් දක්නට ලැබෙයි. ගෞතම බුද්ධ ශාසනයේ අනතුරුව බුදු පදවි ලබන මෙත් බෝසතාණෝ අසරණ ලෝකයාට සරණය වෙමින් තුසිත දෙව්ලොව වැඩ වාසය කරයි. එම බෝසතාණන් වහන්සේට උපහාර පිණිස නිර්මාණය කර ඇති ශෛලමය බෝසත් ප්‍රතිමාව අලංකාර මුතු කුඩයකින් ආවරණය කර ඇති ලෙස නිරූපණය කර තිබෙයි.

 

ඉන්දියානු කලා ශිල්පීන් විසින් ඉන්දියාවේ නිර්මාණය කරන ලද මෙම ශෛලමය බෝසත් ප්‍රතිමාව ලංකාවට වැඩමවා මෙසේ තැන්පත් කර තිබේ.

තවද මතු බුදුවන ආර්ය මෛත්‍රී බෝධිසත්වයාණන් වහන්සේට උතුම් බුදු බව ලබන්නට සෙවන දෙන්නේ නා බෝධීන් වහන්සේයි. එය සංකේතවත් කරමින් ආර්ය නාථ මෙත් බෝසත් ප්‍රතිමාව අභියස නා බෝධියක් රෝපණය කර ඇති අතර එම බෝධිය වටා ද දර්ශනීය බෝධි ප්‍රාකාරයක් හා රන්වැටක් ඉදිකර තිබෙයි. මෙම නා බෝධීන් වහන්සේ රෝපණය කිරීමේදී මෛත්‍රී බුදුරජාණන් වහන්සේ බුදුවන විට සෙවන දෙන්නට මෙම බෝධියෙන් බීජයක් සුළඟේ පාවී ගොස් බුද්ධ ගයා බෝ මැඩ රෝපණය වේවායි අධිෂ්ඨානය කර ඇත.

 

සීවලී ලෙන හා මිහිඳු කුටිය

බෞද්ධ ජනතාව අතර සීවලී මහා රහතන් වහන්සේ විශේෂ ගෞරවයකට පූජාවන්ට පාත්‍ර වූ රහතන් වහන්සේ නමකි. උන්වහන්සේගේ පිළිරුවක් දෙව්රම් මහා වෙහෙරෙහි ඉදිවිය. මෙම කුටිය තුළ අරිට්ඨ මහ රහතන් වහන්සේගේ පිළිරුව, මිහිඳු මහ තෙරුන් වහන්සේගේ සංඝමිත්තා තෙරණියගේ ධර්මාශෝක රජතුමා, දෙවන පෑතිස් රජතුමා, අනුලා මෙහෙණිය අනේපිඩු සිටුතුමා හා විශාකා මහා උපාසිකාවගේ යන ලංකාවට බුදු දහම දායාද කිරීමට පුරෝගාමී වූ පුණ්‍යවන්තයින් ගේ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කර ඇත.


   

සර්වඥධාතු මන්දිරය


දෙව්රම් වෙහෙරෙහි අභිනවයෙන්ම ඉදිකරන ලද ගොඩනැගිලි සංකීර්ණය ස්වර්ණ බුද්ධ රාජ සර්වඥධාතු මන්දිරයයි. වලගම්බා රජ සමයට අයත් ස්වර්ණමය බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ නමක් පසුගිය දා ශ්‍රී දෙව්රම් මහ වෙහෙරට වැඩම කරවනු ලැබී ය. මෙම ප්‍රතිමාව තැන්පත් කිරීම උදෙසාත් ඉදි කරන ලද දෙමහල් ගොඩනැගිල්ල වන මෙහි ඉදිරි බිත්තිය අලංකාර තොරණ නිර්මාණයකින් අලංකාරය. ඉහළ මාලයේ ඇතුල් මාලිගයට ඇතුල්වීම පිණිස ඇති දොරටු අති දැවැන්ත දැව නිර්මාණයන් ය. පෞරාණික බවක් එක් කිරීම පිණිස මෙම පිවිසුම් දොරටු ඉපැරණි මන්දිර සඳහා යොදා ගත් දොර හා උළුවහු භාවිත කරමින් නිර්මාණය කර ඇත.

 

ඉහළ මාලය ශ්‍රී ධාතු මන්දිරය ස්වර්ණ බුද්ධ කුටිය හා ගන්ධ මාලිගය සඳහා වෙන්කර ඇත. එහි ප්‍රධාන ශාලාවට පිය ගැට පෙළ දෙකකින් පිවිසිය හැකි අතර 1000 ක් පමණ සැදැහැතියන්ට මෙම ශාලාවේ පහසුකම් ඇත. මෙම මන්දිරයෙහි තැන්පත් අඩි 05 අගල් 07 ක් උසැති ස්වර්ණාලේපිත දා කරඩුන් වහන්සේ තුළ ලොව්තුරා බුදුරජාණන් වහන්සේ ගේ අවශේෂ දන්ත ධාතුන් වහන්සේ ප්‍රධාන ශ්‍රී සර්වඥධාතූන් වහන්සේලා විශාල ගණනක් වැඩ සිටී. එමෙන්ම මහා කාශ්‍යප මහා රහතන් වහන්සේගේ හැර සෙසු අසූමහා ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලාගේ ධාතුන් වහන්සේලා ද මෙහි තැන්පත් කොට ඇත්තේය.

සංඝාවාසයේ සීමිත කාමර 02 ක් පමණක් සුමගුල් හිමියන්ගේ පරිහරණය සඳහා භාවිතා කරයි. එසේම හමුවීම් කාමරය උන්වහන්සේ පිටතින් වැඩම කරන මහා සංඝරත්නය හා පැමිණෙන ජනතාව හමුවීම සඳහා භාවිතා කරයි. මෙම හමුවීම් ශාලාවට ඉදිරියෙන් සාලයක් හා කාමර 03 ක් ඉදිකර තිබේ. ඒ පිටතින් වැඩම කරන මහා සංඝරත්නයට තම අවශ්‍යතාවය ඉටුවන තෙක් වැඩහිඳීම පිණිස ය. එම ශාලාවෙහි වර්තමානයේ මෙරට වැඩහිඳින සියලූ මහා නායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේලාගේ ඡායාරූප තැන්පත් කර තිබේ.

 

නාථ බෝසත් ප්‍රතිමාව

නාථ බෝසතාණෝ හා මහා මෛත්‍රී බෝසතාණෝ යනු එකම බෝධි සත්වයාණන් වහන්සේ නමක්ය යන මතය සාවද්‍ය බව සමාධිගත වූ සුමංගල ස්වාමීන් වහන්සේට දැනී ඇත. මෛත්‍රී බෝධි සත්වයාණන් වහන්සේ නම් සමීපතම අනාගතයේ බුදුවන්නා වූ බෝසතාණෝය. නාථ බෝධි සත්වයන් යනු සසර සැරිසරණ අන්තිම සත්වයා ද සසරින් එතෙර එතර වන තෙක් ඒ සත්වයන්ට ආශිර්වාද කරමින් බුදුවන්නට පෙරුම් පුරන බෝසත් වරුනට දිරිදෙන උතුමෙකි. ඒ නිසා පංච මහා දේවාල සංකීර්ණය අසළ අඩි 23 ක් උසැති දැවැන්ත නාථ බෝසත් ප්‍රතිමාවක් නිර්මාණය කර තිබේ. නාථ බෝසත් ප්‍රතිමාව ඉදිරිපිටින් පටන් ගෙන විහාරස්ථානය මැදින් දම්සක් මැදුර හරහා ධර්ම ශාලාව තෙක් දිවෙන මාවත සම්බුදු මාවත ලෙස නම් කර ඇත.

   

ගන්ධ මාළිග ආකෘතිය

ලොව්තුරා බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩසිටි කුටියයි. එය සුදු සඳුන් ලීයෙන් නිර්මාණය කර ඇත. මෙහි ඉදිරි ශාලාව අමුත්තන් හමුවීමට භාවිතා කළ අතර ඇතුළත ශාලාව උන්වහන්සේ සැතපෙනු පිණිස භාවිත කරන ලදි. මෙම ආකෘතියේ ඇති පිළිම වහන්සේ හා වහලය ඉන්දියාවේ දෙව්රම් වෙහෙරෙහි දක්නට නොලැබෙන අතර ගන්ධ මාලිගයට ඉදිරියෙන් පිහිටි බුදුරජාණන් වහන්සේ පැන් වැළදූ ලිඳ අද ද දක්නට ලැබෙයි.
 

ආනන්ද කුටිය

බුදුරජාණන් වහන්සේට උපස්ථාන කළ අනඳ මා හිමියන් වැඩසිටි කුටියයි. දෙව්රම් වෙහෙරෙහි ඇති මෙම කුටිය ගන්ධ මාළිගයට දකුණතින් ඊට සමීපයෙන් පිහිටා තිබිණි. අනඳ හිමියන් මෙම කුටියට වී බුදුරජාණන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ අමතන තෙක් ගන්ධ මාළිගය දෙස බලා දැඩි අවධානයකින් යුතුව වැඩවාසය කළ බව සඳහන් වෙයි.
   

Page 2 of 3

Articles

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

ත්‍රිපිටක ශිලාලේඛන ආධාර